Yaklaşık 103 yıl önce Rus tüccarların, liman ve tahıl ambarlarında yaşanan fare istilasına karşı Doğu Anadolu Bölgesi’nden 10 bin kedi satın almak için harekete geçtiği ortaya çıktı.
Araştırmacı-Yazar Taner Özdemir Erzurum ve bölgenin tozlu raflarda, gazete sayfalarında, fotoğraflarda ve kitapların sayfaları arasında saklanmış hikayelerini araştırıyor. Bu kapsamda Özdemir’in arşiv çalışmaları sırasında ortaya çıkardığı kayıtta, 9 Ağustos 1923 tarihli Sarıkamış Varlık Gazetesi’nin 171’inci sayısında Rus tüccarların Anadolu’dan 10 bin kedi satın almak istediği bilgisine yer verildi. Gazetede yer alan haberde, kedilerin başta Erzurum olmak üzere Kars, Sarıkamış ve Doğu Anadolu’nun farklı bölgelerinden temin edilmesinin planlandığı belirtildi.
“10 bin kedi alıyorlar”
9 Ağustos 1923 Perşembe tarihli, 171 sayılı Varlık Gazetesi’nde “On Bin Kedi Alıyorlar” başlığıyla yayımlanan haberde, Rusya’da farelerin ciddi bir sorun oluşturduğu ve bu soruna karşı 10 bin kedi temin edilmesi amacıyla bir heyet oluşturulduğu bilgisi yer aldı. Araştırmacı-Yazar Taner Özdemir haberin detaylarından bahsederek, “Sarıkamış merkezli kurulup daha sonra Erzurum’a nakledilen Varlık Gazetesi’nin 9 Ağustos 1923 tarihli 171’inci sayısında çok ilginç bir haber var: ‘Rusya 10 bin kedi alıyor.’ Bu haber Varlık Gazetesi’nde yayımlanıyor. Peki bu haberin ilginçliği ne? Bu kediler nereden temin edilecek, hangi ücretle alınacak ve neden kediler? Rusya, özellikle o dönemdeki yeni yapılanma sürecinde Karadeniz ve Hazar kıyılarındaki limanlarda ve depolarda ciddi bir fare istilasıyla karşı karşıya kalıyor. Fareler tüm ürünleri bir şekilde kemiriyor, üstelik açlık da var. Bu durumda Rusya bir komisyon kurulması kararı veriyor ve bu komisyona ’10 bin kedi alacaksınız’ diye yetki veriliyor. İşin en ilginç yanı ise bu haberin özellikle Doğu Anadolu Bölgesi’nde; Erzurum, Kars ve Sarıkamış’ta çok ciddi anlamda bir okuyucu kitlesini etkilemesi” dedi.
“Özellikle Erzurum ve Kars çevresinde kedi avına çıkıldı”
Özdemir, Rus tüccarların kedileri temin etmek için Erzurum, Kars ve Sarıkamış bölgesine yöneldiğini belirterek, “O dönemin Rus tüccarları ‘Kedileri nereden temin edebiliriz?’ düşüncesiyle kafa yoruyorlar ve bu kafa yorma Erzurum, Kars, Sarıkamış eksenindeki kedilere uzanıyor. Rus tüccarların tercih ettikleri bölge ve tercih ettikleri kediler bu bölgenin kedileri oluyor. Kaça alındılar, kaç tanesi götürüldü? Bu konuda arşivlerdeki çalışmalarımız devam ediyor. Peki neden bu bölge Rus tüccarlarının ilgisini çekiyor, neden Erzurum kedileri? Çünkü Erzurum kedileri soğuğa dayanıklı ve avcı yetenekleri fazla olan kediler. Dolayısıyla oradaki fare sorununu en hızlı, en aktif ve en net şekilde çözüme kavuşturacak olanlar Erzurum veya Kars-Sarıkamış bölgesindeki kediler oluyor. Bu haber, bölge halkı için de ‘çok önemli bir ticaret kaynağı olabilir’ algısı oluşturuyor. Özellikle Erzurum ve Kars çevresinde kedi avına çıkıldı da denilebilir” ifadelerini kullandı.
