Türkiye’nin farklı bölgelerinde meydana gelen son sarsıntılar, yer altındaki hareketli kırık hatlarını bir kez daha kamuoyunun gündemine taşıdı. Özellikle Şanlıurfa ve çevresinde yaşanan hareketlilik sonrası, Prof. Dr. Şener Üşümezsoy tarafından daha önce ve son dönemde paylaşılan sismik değerlendirmeler yeniden konuşulmaya başlandı. Yaşanan gelişmeler, ülke genelindeki tektonik yapıya ilişkin incelemeleri hızlandırdı.
PAMUKKALE FAYI İÇİN 6,5 – 7 BÜYÜKLÜĞÜ İŞARETİ
Son analizlerinde odak noktasını Denizli ve çevresine çeviren jeolog Prof. Dr. Şener Üşümezsoy, Pamukkale Fayı’nın önemli bir sismik potansiyel barındırdığını belirtti. Üşümezsoy’un incelemelerine göre, bu fay hattı üzerinde gelişebilecek muhtemel bir yer hareketinin 6,5 ile 7 büyüklüğü arasında bir değere ulaşabileceği öne sürüldü.
Bu çerçevede Buldan, Karahayıt, Pamukkale ve tüm Denizli havzasını kapsayan kırık sistemlerine işaret edildi. Bölgenin sahip olduğu hareketli tektonizma sebebiyle geçmiş dönemlerde de yoğun sarsıntılara sahne olduğu kayıtlara geçmiş durumda.
SICAK SU KAYNAKLARI VE LAODİKEİA VURGUSU
Pamukkale ve civarındaki tarihsel sismik geçmişe değinen Üşümezsoy, özellikle antik Laodikeia kenti ve çevresinde tarihte yıkıcı sarsıntıların yaşandığını hatırlattı. Yöredeki jeotermal ve sıcak su çıkışlarının da doğrudan yer altı fay sistemleriyle bağlantılı olduğuna dikkat çekildi. Bu jeolojik göstergeler nedeniyle Denizli çevresindeki tektonik tablonun bütüncül bir yaklaşımla analiz edilmesi gerektiği vurgulandı. Tarihsel verilerin, güncel fay risk haritaları oluşturulurken temel bir veri kaynağı olarak değerlendirilmesi gerektiği ifade edildi.
BOZOVA FAYI MERCEK ALTINDA: 55 KİLOMETRELİK HAT
Şanlıurfa’da meydana gelen son yer hareketinin ardından Bozova Fayı da tartışma başlıkları arasına girdi. Kahramanmaraş merkezli büyük depremlerin sonrasında Atatürk Barajı’nın güney kesimindeki fay hatlarına dikkat çeken Üşümezsoy, bu sahalarda ortaya çıkan stres transferlerinin komşu faylar üzerindeki etkisinin titizlikle incelenmesi gerektiğini belirtti. Sağ yanal doğrultu atımlı ve diri bir fay niteliği taşıyan Bozova Fayı’nın yaklaşık 55 kilometre uzunluğunda bir uzanıma sahip olduğu biliniyor.
GEÇMİŞ DEĞERLENDİRMELER: HANGİ FAYLAR GÜNDEME GELMİŞTİ?
Üşümezsoy, önceki yıllarda da Türkiye’nin farklı noktalarındaki sismik kuşaklara dair görüşler açıklamıştı. Bu kapsamda; Sivrice, Acıpayam ve Yedisu bölgelerindeki hatlar ile İzmir açıklarındaki Sisam depreminden önce Sisam Fayı üzerinde durulmuştu. Ayrıca Marmara’daki Silivri-Kumburgaz hattı ile Ege’deki Simav-Sındırgı fay sistemleri de geçmiş analizlerde ele alınan noktalar arasında bulunuyordu.
BİLİMSEL DEĞERLENDİRMELERİN KAPSAMI
Türkiye, coğrafi yapısı gereği çok sayıda diri fay hattını barındıran ve deprem tehlikesinin sürekli olduğu bir bölgede yer alıyor. Mevcut bilimsel imkanlarla hiçbir fayın kesin olarak ne zaman kırılacağını önceden tayin etmek mümkün olmuyor. Bu sebeple uzmanlar; geçmiş sismik hareketler, bölgesel yer kabuğu dinamikleri, lokal zemin yapıları ve anlık mikro deprem aktivitelerini bir arada ele alıyor. Pamukkale Fayı ile ilgili paylaşılan 6,5 ile 7 arasındaki büyüklük tahmini de Üşümezsoy’un bu parametreler ışığındaki bilimsel görüşünü yansıtıyor. Şanlıurfa’daki sarsıntıların ardından başlayan bu teknik tartışmaların, önümüzdeki süreçte diğer diri fayların da yeniden gözden geçirilmesine zemin hazırlayacağı öngörülüyor.
