İstanbul genelinde yapı güvenliği tartışmaları yeniden alevlendi. Kent genelinde hiçbir sarsıntı olmasa dahi kendi ağırlığını taşıyamayarak yıkılma tehlikesi bulunan ve “tabut bina” olarak adlandırılan yapı sayısının 1238 olduğu belirlendi. Deprem tehdidi gündeme geldiğinde tarama ve dönüşüm taleplerinde artış yaşanırken, afetin üzerinden zaman geçtikçe bu ilginin hızla düştüğü gözlemleniyor.
MALTEPE’DEKİ ÇÖKME OLAYI TEHLİKENİN BOYUTUNU GÖSTERDİ
İstanbul’un Maltepe ilçesi Cevizli Mahallesi Doğu Sokak’ta bulunan bir binada sabah saatlerinde kısmi çökme meydana geldi. Yaşanan bu hadisenin ardından kaçak yapılar, eksik ve kalitesiz malzeme kullanımı, dayanıksız kolonlar ile miladını doldurmuş yaşlı binalar kamuoyunda tekrar tartışma konusu oldu.
BAŞVURU SAYISI GÜNDE 500 SEVİYESİNE GERİLEDİ
6 Şubat 2023 Kahramanmaraş merkezli depremlerin ardından İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin (İBB) yürüttüğü hızlı tarama testlerine günde binlerce talep geliyordu. Ancak aradan geçen sürede başvurulardaki yoğunluk azalarak günümüzde 500 seviyesine kadar indi.
Paylaşılan verilere göre, bugüne kadar yapılan 170 bin başvurudan 40 bin binada inceleme tamamlandı. Yapılan teknik analizler sonucunda, 1999 yılı öncesinde inşa edilmiş 18 bin 800 yapının “yüksek” ve “çok yüksek” risk grubunda yer aldığı tespit edildi.
| İSTANBUL HIZLI TARAMA TESTİ VE RİSK BİLANÇOSU | |
|---|---|
| Kriter / İnceleme Alanı | Mevcut Durum / Sayı |
| 6 Şubat Sonrası Günlük Başvuru Yoğunluğu | Günde Binlerce Başvuru |
| Güncel Günlük Başvuru Sayısı | ~500 Başvuruya Geriledi |
| İBB’ye Ulaşan Toplam Başvuru | 170.000 Bina |
| Hızlı Taraması Tamamlanan Yapı Sayısı | 40.000 Bina |
| 1999 Öncesi İnşa Edilen Yüksek ve Çok Yüksek Riskli Yapılar | 18.800 Bina |
İŞTE İSTANBUL’DA RİSKLİ BİNALARIN EN YOĞUN OLDUĞU İLÇELER
Hızlı tarama sonuçları doğrultusunda yüksek risk taşıyan yapıların ağırlıklı olarak belirli bölgelerde kümelendiği görülüyor. İstanbul’da riskli binaların en yoğun olduğu ilçeler şu şekilde sıralanıyor:
Avcılar
Zeytinburnu
Bağcılar
Bahçelievler
| İSTANBUL’DA YÜKSEK RİSKLİ BİNALARIN EN YOĞUN OLDUĞU İLÇELER | ||
|---|---|---|
| Hızlı tarama sonuçları doğrultusunda yüksek risk taşıyan yapıların ağırlıklı olarak belirli bölgelerde kümelendiği görülüyor. | ||
| Sıra | Öncelİklİ Rİsk Bölgesİ / İlçe | Rİsk Seviyesi |
| 01 | Avcılar | Yüksek Yoğunluk |
| 02 | Zeytinburnu | Yüksek Yoğunluk |
| 03 | Bağcılar | Yüksek Yoğunluk |
| 04 | Bahçelievler | Yüksek Yoğunluk |
Genel başvuru grafiği aşağı yönlü bir seyir izlese de, eski yapılarda ikamet edip kentsel dönüşüm sürecine dahil olmak isteyen yüzlerce mülk sahibinin bekleyişi devam ediyor.
HIZLI TARAMA TESTİ NEDİR VE HUKUKİ STATÜSÜ NE?
Hızlı tarama testi, yapıların olası bir deprem karşısındaki dayanıklılık durumunu tespit etmek amacıyla uygulanan ön inceleme yöntemidir. Bu testin yasal olarak herhangi bir tahliye ya da zorunlu yıkım bağlayıcılığı bulunmamaktadır. Tarama işleminin gerçekleştirilebilmesi için apartmandaki kat maliklerinin oy birliği şartı aranmaktadır.
| HIZLI TARAMA TESTİ HAKKINDA BİLİNMESİ GEREKENLER | |
|---|---|
| Uygulama Alanı | Teknik ve Hukuki Detay |
| Testin Niteliği ve Amacı | Yapıların olası bir deprem karşısındaki dayanıklılık durumunu tespit etmek amacıyla uygulanan teknik bir ön inceleme yöntemidir. |
| Hukuki ve Yasal Statü | Test sonuçlarının yasal olarak herhangi bir tahliye ya da zorunlu yıkım bağlayıcılığı bulunmamaktadır. |
| Gerekli Başvuru Şartı | Tarama işleminin gerçekleştirilebilmesi için apartmandaki kat maliklerinin oy birliği şartı aranmaktadır. |
HIZLI TARAMA TESTİ NASIL YAPILIYOR?
İBB Deprem Risk Yönetimi Başkanı Murat Yün, sürecin işleyişine ve mevcut duruma ilişkin NTV ekranlarında teknik detayları aktardı. Hızlı tarama ile başlayan kentsel dönüşüm süreci sayesinde 100 bin vatandaşın güvenli konutlara geçiş yaptığını belirten Yün, saha uygulamasını şu ifadelerle açıkladı:
“Önce geliyoruz binanın demirine, betonuna, kalitesine ve planına uygun yapılıp yapılmadığına bakıyoruz. Yazılımla deprem güvenlik oranına bakıyoruz. Eğer bizim için öncelikli binalar kapsamındaysa, yüksek riskli ya da riskli binalar kapsamındaysa hızlıca vatandaşa bilgilendirme yapıyoruz.”
