HPV nedir?

HPV Nedir?

HPV, “Human Papillomavirus” yani İnsan Papilloma Virüsü ifadesinin kısaltmasıdır. Cilt ve mukozalarda enfeksiyona yol açabilen HPV, çoğunlukla cinsel temas yoluyla bulaşır. Dünya genelinde oldukça yaygın görülen bu virüsün 200’den fazla türü bulunur.

HPV türlerinin önemli bir bölümü herhangi bir belirtiye neden olmadan bağışıklık sistemi tarafından kontrol altına alınır. Ancak bazı HPV tipleri genital siğillere, bazıları ise rahim ağzı, anüs, penis, vulva, vajina ve ağız-boğaz bölgesinde çeşitli kanser türlerine yol açabilen hücresel değişikliklere neden olabilir.

HPV enfeksiyonu toplumda sanıldığından daha yaygındır ve yalnızca belirli bir yaş grubunu ya da cinsel yaşam tarzını ilgilendirmez. Cinsel olarak aktif olan herkes HPV ile karşılaşabilir.

HPV Nasıl Bulaşır?

HPV, enfekte kişinin cildi veya mukozasıyla doğrudan temas sonucunda bulaşabilir. Bulaşma için mutlaka cinsel birleşme gerçekleşmesi gerekmez. Virüs, cinsel temas sırasında oluşan yakın cilt temasıyla da geçebilir.

• Vajinal, anal veya oral cinsel ilişkiyle,
• Genital bölgenin yakın cilt temasıyla,
• Enfekte bölgede görünür siğil olmasa bile,
• Nadiren doğum sırasında anneden bebeğe

bulaşabilir.

Prezervatif ve benzeri bariyer yöntemleri HPV bulaşma riskini azaltır; ancak genital bölgenin tamamını kaplamadığı için virüse karşı yüzde 100 koruma sağlamaz. Bu nedenle korunma yöntemleri, HPV aşısı ve düzenli taramalar birlikte değerlendirilmelidir.

HPV Türleri Nelerdir?

HPV türleri genel olarak düşük riskli ve yüksek riskli gruplara ayrılır. Bu sınıflandırma, virüsün kansere yol açma potansiyeline göre yapılır.

Düşük riskli HPV tipleri

Düşük riskli HPV tipleri genellikle kansere neden olmaz. Ancak genital siğillere yol açabilir. HPV 6 ve HPV 11, genital siğillerle en sık ilişkilendirilen tipler arasındadır.

Yüksek riskli HPV tipleri

Yüksek riskli HPV tipleri, hücrelerde kalıcı değişikliklere yol açarak bazı kanser türlerinin gelişme riskini artırabilir. HPV 16 ve HPV 18, rahim ağzı kanseriyle güçlü biçimde ilişkilendirilen yüksek riskli tipler arasında yer alır. Bununla birlikte, yüksek riskli bir HPV tipinin tespit edilmesi kesinlikle kanser olunduğu anlamına gelmez.

HPV Belirtileri Nelerdir?

HPV enfeksiyonlarının büyük bölümü belirti vermez. Kişi virüsü taşıdığını bilmeden enfeksiyonu başka bir kişiye bulaştırabilir. Belirti ortaya çıktığında ise bulgular, HPV’nin türüne ve yerleştiği bölgeye göre değişir.

Genital siğil belirtileri

• Genital bölgede küçük, et beni benzeri kabarıklıklar,
• Tek veya çok sayıda siğil,
• Cilt renginde, pembe ya da gri görünümlü oluşumlar,
• Karnabahar görünümünde kümelenmiş lezyonlar,
• Nadiren kaşıntı, tahriş veya kanama

Genital siğiller kadınlarda vulva, vajina çevresi, rahim ağzı ve anüs bölgesinde; erkeklerde penis, testis çevresi ve anüs bölgesinde görülebilir. Anal veya oral temas sonucunda anüs ya da boğaz bölgesinde de oluşabilir.

Yüksek riskli HPV enfeksiyonunun belirtileri

Yüksek riskli HPV enfeksiyonu çoğu zaman uzun süre herhangi bir belirtiye neden olmaz. Bu nedenle yalnızca belirtilere bakarak HPV enfeksiyonunu anlamak mümkün değildir. Hücresel değişikliklerin erken fark edilmesi için uygun yaş ve risk grubundaki kişilerin doktor önerisiyle tarama yaptırması önemlidir.

HPV Kansere Neden Olur mu?

HPV enfeksiyonlarının çoğu geçicidir ve bağışıklık sistemi tarafından yaklaşık bir ila iki yıl içinde kontrol altına alınabilir. Ancak yüksek riskli HPV enfeksiyonu uzun süre vücutta kalıcı olduğunda hücrelerde anormal değişiklikler gelişebilir. Bu değişiklikler tedavi edilmeden ilerlerse bazı kanser türleri açısından risk oluşturabilir.

HPV ile ilişkili olabilen kanser türleri şunlardır:

• Rahim ağzı kanseri,
• Vajina kanseri,
• Vulva kanseri,
• Anüs kanseri,
• Penis kanseri,
• Ağız ve boğaz bölgesi kanserleri

HPV taşıyor olmak kanser olunacağı anlamına gelmez. Kanser gelişiminde HPV tipinin yanı sıra enfeksiyonun kalıcılığı, bağışıklık sistemi, sigara kullanımı, diğer enfeksiyonlar ve kişisel risk faktörleri de rol oynar.

HPV Testi Nasıl Yapılır?

HPV testi, özellikle rahim ağzı kanseri taraması kapsamında rahim ağzından alınan örnek üzerinde yapılır. Test, yüksek riskli HPV tiplerinin varlığını araştırır. Bazı durumlarda HPV testi, Pap smear testi ile birlikte uygulanabilir.

HPV testi ile Pap smear arasındaki fark

• HPV testi: Rahim ağzında yüksek riskli HPV türlerinin bulunup bulunmadığını araştırır.
• Pap smear testi: Rahim ağzı hücrelerinde anormal değişiklik olup olmadığını inceler.

Test sonucunun pozitif çıkması tek başına kanser tanısı koydurmaz. Doktor, sonuca göre tekrar test, Pap smear, kolposkopi veya başka değerlendirmeler önerebilir. Tarama programları yaşa, sağlık durumuna ve ülkenin güncel rehberlerine göre değişebilir.

HPV Pozitif Çıkarsa Ne Olur?

HPV testinin pozitif çıkması, yüksek riskli bir HPV tipinin tespit edildiğini gösterir; ancak bu sonuç kanser anlamına gelmez. Enfeksiyon geçici olabilir ve zaman içinde kendiliğinden kaybolabilir.

Doktor değerlendirme yaparken şu faktörleri dikkate alabilir:

• HPV tipinin yüksek riskli olup olmadığı,
• Test sonucunun daha önceki sonuçlarla karşılaştırılması,
• Pap smear veya hücresel inceleme sonuçları,
• Kişinin yaşı ve tıbbi öyküsü,
• Gerekli görülürse kolposkopi sonuçları

HPV pozitifliği saptanan kişilerin önerilen takip randevularını aksatmaması önemlidir. Erken izlem ve gerekli durumlarda tedavi, kanser öncüsü hücresel değişikliklerin ilerlemesini önlemeye yardımcı olabilir.

HPV Tedavisi Var mı?

HPV virüsünü doğrudan vücuttan tamamen temizleyen standart bir ilaç tedavisi bulunmaz. Bununla birlikte, bağışıklık sistemi çoğu enfeksiyonu zaman içinde kontrol altına alabilir. Tedavi, HPV’nin neden olduğu bulgulara ve hücresel değişikliklere yöneliktir.

Genital siğil tedavisi

Genital siğiller için doktor tarafından uygulanabilecek tedavi seçenekleri arasında reçeteli kremler, dondurma işlemi, elektrokoter, lazer uygulamaları ve cerrahi yöntemler bulunabilir. Siğiller tedavi sonrasında tekrar ortaya çıkabilir; çünkü tedavi, çoğunlukla görünür lezyonları ortadan kaldırır, virüsün vücuttan tamamen temizlendiğini garanti etmez.

Anormal hücre değişikliklerinin tedavisi

Rahim ağzında veya başka bir bölgede kanser öncüsü hücresel değişiklikler tespit edilirse takip, biyopsi veya lezyonun çıkarılmasına yönelik işlemler uygulanabilir. Tedavi yöntemi, değişikliğin derecesine ve bulunduğu bölgeye göre belirlenir.

HPV Aşısı Nedir?

HPV aşısı, kansere ve genital siğillere yol açabilen belirli HPV tiplerine karşı koruma sağlamayı amaçlar. Aşı, HPV ile karşılaşmadan önce uygulandığında en yüksek koruyuculuğa ulaşır. Ancak daha önce cinsel yaşam başlamış kişilerde de bazı HPV tiplerine karşı koruma sağlayabileceği için doktorla görüşülerek değerlendirilmelidir.

HPV aşısı mevcut bir HPV enfeksiyonunu veya oluşmuş genital siğili tedavi etmez. Aşının koruyuculuğu, uygulanan aşı türüne ve kişinin yaşına göre kapsanan HPV tipleriyle sınırlıdır.

Aşının uygulanma yaşı ve doz sayısı ülkelere, sağlık otoritelerinin önerilerine ve kişinin yaşına göre değişebilir. Bu nedenle güncel aşı takvimi için aile hekimi, çocuk sağlığı ve hastalıkları uzmanı, kadın hastalıkları ve doğum uzmanı veya ilgili sağlık kuruluşuna danışılmalıdır.

HPV’den Korunma Yolları Nelerdir?

• Doktorun uygun gördüğü yaş ve koşullarda HPV aşısı olmak,
• Prezervatif ve bariyer yöntemlerini doğru ve düzenli kullanmak,
• Cinsel partner sayısını sınırlamak ve yeni partnerin cinsel sağlık öyküsünü konuşmak,
• Genital siğil veya şüpheli lezyon varsa cinsel temasa ara vererek sağlık kuruluşuna başvurmak,
• Rahim ağzı kanseri taramalarını önerilen aralıklarla yaptırmak,
• Sigara kullanmamak veya bırakmak,
• Bağışıklık sistemini destekleyen sağlıklı yaşam alışkanlıkları edinmek

Tek eşlilik riski azaltabilir; ancak partnerlerden biri daha önce HPV ile karşılaşmış olabileceği için HPV bulaşma riskini tamamen ortadan kaldırmaz.

HPV Erkeklerde Görülür mü?

Evet. HPV hem kadınlarda hem erkeklerde görülebilir. Erkeklerde genital siğillerin yanı sıra penis, anüs ve ağız-boğaz bölgesini etkileyen bazı kanserlerle ilişkili olabilir. Erkekler için rutin rahim ağzı taraması bulunmadığından, genital bölgede siğil, yara, renk değişikliği, iyileşmeyen lezyon veya olağandışı kanama fark edildiğinde üroloji, dermatoloji ya da ilgili bir sağlık uzmanına başvurulmalıdır.

HPV Hakkında Sık Sorulan Sorular

HPV kendiliğinden geçer mi?

Birçok HPV enfeksiyonu bağışıklık sistemi tarafından zaman içinde kontrol altına alınabilir. Ancak enfeksiyonun kalıcı olup olmadığı yalnızca belirtilere bakılarak anlaşılamaz. Bu nedenle gerekli durumlarda doktor kontrolü ve tarama testleri önem taşır.

HPV yalnızca cinsel ilişkiyle mi bulaşır?

HPV çoğunlukla cinsel temasla bulaşır; ancak bulaşma için cinsel birleşme şart değildir. Genital bölgenin yakın cilt teması da virüsün geçişine neden olabilir.

HPV taşıyan herkesin genital siğili olur mu?

Hayır. HPV taşıyan kişilerin önemli bir bölümünde herhangi bir belirti görülmez. Genital siğiller daha çok düşük riskli HPV tipleriyle ilişkilidir.

HPV testi pozitif olan kişi partnerine virüs bulaştırır mı?

HPV pozitifliği, bulaşma ihtimalinin bulunduğunu gösterir; ancak bulaşın ne zaman gerçekleştiğini veya virüsün kimden geçtiğini belirlemek çoğu zaman mümkün değildir. HPV yıllarca belirti vermeden kalabilir. Partnerler, korunma seçenekleri ve HPV aşısı hakkında doktorla görüşmelidir.

HPV enfeksiyonu kısırlığa neden olur mu?

HPV enfeksiyonunun kendisi genellikle doğrudan kısırlık nedeni değildir. Ancak enfeksiyona bağlı hücresel değişiklikler veya uygulanan bazı işlemler üreme sağlığını etkileyebilir. Gebelik planlayan kişilerin tedavi ve takip seçeneklerini doktorlarıyla değerlendirmesi gerekir.

Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?

Genital bölgede siğil, iyileşmeyen yara, açıklanamayan kanama, ağrı, anormal akıntı veya ciltte belirgin değişiklik fark edildiğinde sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır. HPV testi ya da Pap smear sonucunda anormallik tespit edilen kişiler de önerilen takip programına uymalıdır.

Özetle: HPV oldukça yaygın bir virüstür ve çoğu enfeksiyon belirti vermeden geçebilir. Bununla birlikte bazı yüksek riskli HPV tipleri uzun süre kalıcı olduğunda kanser öncüsü hücresel değişikliklere yol açabilir. HPV aşısı, güvenli cinsel yaşam, düzenli taramalar ve doktor kontrolü HPV’ye bağlı sağlık sorunlarından korunmada önemli rol oynar.

Önemli not: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır ve tıbbi tanı veya tedavi yerine geçmez. Kişisel şikâyetleriniz ve test sonuçlarınız için kadın hastalıkları ve doğum, üroloji, dermatoloji veya enfeksiyon hastalıkları uzmanına başvurunuz.