Avustralya’nın Queensland eyaletinde turuncu çiçekleri nedeniyle süs bitkisi olarak yetiştirilen Afrika lale ağacı, doğa için ciddi bir tehdide dönüştü. Hızla yayılan ağacın çiçeklerinin yerli arılar üzerinde ölümcül etki oluşturabildiği belirtilirken, yetkililer istilacı tür olarak sınıflandırılan bitkinin satışını yasakladı.
GÜZELLİĞİ NEDENİYLE DİKİLDİ, DOĞAYA YAYILDI
Tropikal Afrika kökenli, bilimsel adı Spathodea campanulata olan Afrika lale ağacı, gösterişli turuncu çiçekleri nedeniyle Queensland’de uzun yıllar süs bitkisi olarak yetiştirildi. Ancak 24 metreye kadar uzayabilen ve hızla büyüyen ağaç, zamanla bahçelerden çıkarak doğal alanlara yayılmaya başladı.
Özellikle dere kenarları, su kıyısındaki bitki örtüsü ve bozulmuş yağmur ormanlarında çoğalan tür, bölgenin doğal bitki örtüsünü tehdit eder hale geldi.
ÇİÇEKLERİ ARILAR İÇİN ÖLÜMCÜL OLABİLİYOR
Afrika lale ağacının en dikkat çekici tehlikelerinden biri, çiçeklerinin yerli iğnesiz arılar üzerindeki etkisi oldu. Queensland yönetimi, çiçeklerin bu arılar için zehirli olduğunu belirtiyor.
Brezilya’daki Federal Bahia Üniversitesi araştırmacılarının yaptığı bir çalışmada, üç farklı ağaçtan toplanan 86 çiçekte toplam 104 ölü böcek tespit edildi. Ölü böceklerin yaklaşık yüzde 98’inin arılar ve yakın akrabalarını kapsayan Hymenoptera takımına ait olduğu belirlendi.
Araştırmacılar, çiçeklerde böcekler üzerinde öldürücü etki oluşturabilecek toksik bileşikler bulunabileceğini değerlendirerek ağacın bahçelere, kamusal alanlara ve arı kovanlarının yakınına dikilmemesi gerektiğini vurguladı.
TEK BİR AĞAÇ BİLE İSTİLAYI BAŞLATABİLİYOR
Afrika lale ağacı, tohumlarının rüzgâr ve su yoluyla taşınması sayesinde geniş alanlara yayılabiliyor. Kök sürgünleriyle de çoğalabilen türün yayılmasında bahçe atıklarının doğal alanlara bırakılması da etkili oluyor.
Yetkililer, tek bir ağacın bile yeni bir istilanın başlangıcı olabileceğine dikkat çekiyor. Yerli arıların azalmasının, bitkilerin tozlaşmasını ve doğal ekosistemin yenilenmesini olumsuz etkileyebileceği belirtiliyor.
SATIŞI YASAKLANDI
Queensland yönetimi, Afrika lale ağacını Biyogüvenlik Yasası kapsamında kategori 3 kısıtlı istilacı bitkiler arasına aldı. Bu sınıflandırmayla birlikte ağacın satılması, başkalarına verilmesi ve çevreye bırakılması yasaklandı.
Kurallara uymayanlara para cezası uygulanabileceği belirtilirken, özellikle doğal alanlara yakın bölgelerde bulunan ağaçların kaldırılması öneriliyor.
Yetkililer, ağacın fiziksel yöntemlerle sökülmesinin yanı sıra uygun herbisit uygulamalarının da kontrol çalışmalarında kullanılabileceğini ifade ediyor.
