Japonya’nın kırsal bölgelerinde terk edilen ve “akiya” olarak adlandırılan sahipsiz konutlar, yerel yönetimler tarafından 1 dolar (yaklaşık 49 TL) gibi sembolik tutarlarla satış listesine konuldu. Boşalan taşra bölgelerinde hayalet mahallelerin oluşmasını engellemeyi hedefleyen bu program, yapılardaki ağır masraf yükü nedeniyle sonuçsuz kalıyor.
1 DOLARLIK “AKİYA” EVLERİ NEDEN SATILAMIYOR?
Belediyelerin ve mülk sahiplerinin ortaklaşa yürüttüğü akiya programları, sembolik satış rakamlarına rağmen beklenen talebi yakalayamıyor. Satışa sunulan konutların onlarca yıl bakımsız kalması, yeni sahipler için doğrudan yüksek onarım faturaları anlamına geliyor. Geleneksel Japon ahşap mimarisine sahip binaların deprem ve fırtına standartlarına uygun hale getirilmesi, çoğu zaman evin sıfırdan inşa edilme maliyetini aşıyor. Bu durum, 49 liralık sembolik alım bedelini ekonomik bir avantaja dönüştürmeyi engelliyor.
BELEDİYELERİN KURDUĞU AKİYA BANKALARI NASIL İŞLİYOR?
Nüfus kaybı yaşayan yerel yönetimler, sahipsiz kalan binaları “Akiya Bankası” adını verdikleri veri tabanlarında topluyor. Mülkünü devretmek isteyen ancak miras vergisi ve yıkım maliyetini karşılayamayan vatandaşlar, taşınmazlarını bu sisteme kaydediyor. Belediyeler, bölgeye genç nüfus çekmek amacıyla bu listelerdeki evleri 1 dolara kadar inen fiyatlarla hem yerli hem de yabancı alıcılara ilan ediyor. Ancak mülkü alan kişilere getirilen zorunlu ikamet ve bakım şartları, alıcıların geri adım atmasına yol açıyor.
UCUZ GÖRÜNEN KONUTLARIN GİZLİ MALİYETİ
Satış fiyatı neredeyse sıfır olan bu mülklerin su, elektrik ve çatı izolasyonu gibi temel altyapı sistemleri tamamen işlevsiz durumda bulunuyor. Ayrıca Japonya’daki sıkı imar kuralları gereği, belirli bir seviyenin üzerinde çürüyen yapıların yıkılarak yeniden yapılması gerekiyor.
Tadilatın yanı sıra devam eden emlak vergileri ve çevre temizleme bedelleri de alıcının sorumluluğuna geçiyor. Finansal yükün ağırlığı nedeniyle yatırımcılar ve yerleşmek isteyenler sözleşme aşamasında projeden vazgeçiyor.
NÜFUS KRİZİ KONUT PİYASASINI NASIL ETKİLEDİ?
Hızla yaşlanan nüfus ve gençlerin büyük metropollere göç etmesi, Japonya genelinde milyonlarca sahipsiz konutun ortaya çıkmasına zemin hazırladı. Kırsal bölgelerdeki mirasçılar, vergi ve bakım masraflarından kurtulmak için ailelerinden kalan evleri reddetme yolunu seçiyor. Taşrada biriken sahipsiz konut stoku güvenlik ve yangın risklerini artırırken, 1 dolara kadar düşen satış fiyatları dahi kırsaldaki konut krizini durdurmaya yetmiyor.
