Akciğer Kanserinde Radyoterapinin Gen Ekspresyonu Üzerindeki Etkileri Araştırıldı

Türkiye Sağlık Enstitüleri Başkanlığı (TÜSEB) ve Sağlık Bilimleri Üniversitesi (SBÜ) Validebağ Araştırma Merkezi iş birliğiyle, küçük hücre dışı akciğer kanserinde radyoterapi sonrası yüksek doz radyasyonun gen ekspresyonu üzerindeki etkilerini belirlemek amacıyla bilimsel bir çalışma gerçekleştirildi.

Bu çalışma kapsamında, özel denekler olan “çıplak fareler (nude mice)” ile akciğer kanseri modelleri oluşturuldu.

Tümör dokusu belirli bir hacme ulaştığında Haydarpaşa Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi Radyasyon Onkolojisi Kliniği’nde farelere radyoterapi uygulandı. 48 saat sonra farelerdeki tümör dokuları genetik analiz için incelendi.

“Yeni nesil dizileme (Next Generation Sequencing-NGS)” ve “biyoinformatik analiz yöntemleri” kullanılarak yapılan araştırmada, akciğer kanserine ait, tüm deney gruplarında radyoterapiye bağlı ortak değişen 12 gen belirlendi.

Araştırmacılar, deneylerde bazı genlerin radyoterapiyle aktif hale gelerek tedaviye daha güçlü bir yanıt verme olasılığını tespit ettiler.

Radyoterapi sonrası, hastalığın yeniden nüksetmesinde ve kemik ile beyin gibi dokulara metastazda rol oynayan bazı genlerin yapı düzeylerinde ciddi artışlar gözlendi.

Çalışmada, NGS analizleri sayesinde kanser hücrelerinin radyoterapiye moleküler düzeyde nasıl yanıt verdiği gösterildi. Bu yaklaşımın gelecekte kişiselleştirilmiş tedaviye zemin oluşturabileceği düşünülüyor.

Akciğer kanseri tedavisinde NGS tabanlı verilerin entegrasyonunun tedavi etkinliğini artırabileceği ve radyoterapinin olası yan etkilerini azaltabileceği öngörülüyor.

“AKCİĞER KANSERİ DÜNYADA EN SIK GÖRÜLEN KANSERLERDEN BİRİ”

Proje koordinatörü olan SBÜ Haydarpaşa Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi Radyasyon Onkolojisi Bölümü’nden Doç. Dr. Serhat Aras, akciğer kanserinin dünyada en sık görülen kanserlerden biri olduğunu belirtti.

Aras, radyoterapinin akciğer kanseri genleri üzerindeki etkilerini ortaya koymayı amaçladıklarını vurgulayarak, “Radyoterapinin her genin yanıtını ve direnç olasılığını farklı şekilde etkilediğini görmek istedik. Bu genleri yeni nesil dizileme ve biyoinformatik analizle belirledik.” dedi.

Analizlerde ortak değişim gösteren 12 genden 7’sinin, tümörün büyümesi, baskılanması ve bağışıklık yanıtından sorumlu olduğunu aktaran Aras, bu genlerde radyoterapi sonrası ciddi artışlar tespit ettiklerini ifade etti.

Radyoterapi sonrası 5 gende ciddi düzeyde artış gözlenmesinin hastalığın nüksünde ve metastazında rol oynayan genler olduğunu belirten Aras, kanser hücrelerinin radyoterapiye karşı direnç geliştirdiğini vurguladı.

“HASTAYA ÖZEL RADYOTERAPİ UYGULAMALARININ ÖNÜNÜ AÇABİLECEK”

Aras, NGS tabanlı analizlerin gelecekte kişiye özel radyoterapi tedavileri sağlayabileceğini belirterek, “Moleküler düzeydeki yanıtı gözlemleyerek kişiselleştirilmiş radyoterapi uygulanabilir.” dedi.

Yöntemin hastalığın daha etkili tedavi edilmesine ve yan etkilerin azaltılmasına yardımcı olabileceğini dile getiren Aras, hastaya özel radyoterapi uygulanmasının önemine vurgu yaptı.

“Akciğer kanseri hastasının radyoterapi öncesinde gen analizi yapabilirsek hangi genlerin duyarlı ya da dirençli olduğunu belirleyebiliriz” diyen Aras, çalışmanın gelecekte kişiselleştirilmiş tedaviye zemin oluşturabileceğinin altını çizdi.

Doç. Dr. Serhat Aras, çalışmanın Türkiye’de yeni nesil dizileme ile yapılan ilk çalışma olduğunu ve uluslararası bir dergide yayımlandığını belirtti.

“BU YÖNTEMLE DNA FRAGMANLARI OLUŞTURULUYOR”

SBÜ Hamidiye Sağlık Bilimleri Enstitüsü’nden Dr. Öğr. Üyesi Tuğba Kul Köprülü, yeni nesil dizileme teknolojisiyle genlerin davranışlarını detaylı olarak incelediklerini aktardı.

Köprülü, projede RNA-Seq analizi gerçekleştirdiklerini belirterek, “Yeni nesil dizileme, DNA veya RNA’nın hızlı ve düşük maliyetle dizilenmesini sağlayan bir teknolojidir. Bu yöntemle elde edilen veriler, büyük ölçekli yazılımlar kullanılarak birleştirilir ve haritalanır.” dedi.

Transkriptom analizinin hücrelerin gen ifadesini anlık olarak gözlemlemeyi sağladığını vurgulayan Köprülü, radyoterapi sonrası gen aktivasyonlarını belirleyebildiklerini söyledi.

patronlardunyasi.com