Bebeklerde Reflü ve Kusma Durumlarında Dikkat Edilecekler

Bebeklerde Reflü ve Kusma Durumlarında Dikkat Edilecekler

Bebeklerde reflü ve kusma, özellikle yaşamın ilk aylarında oldukça sık karşılaşılan durumlardır. Sindirim sisteminin henüz tam olarak gelişmemiş olması, beslenme biçimi ve bebeğin çoğunlukla yatay pozisyonda bulunması, mide içeriğinin yemek borusuna geri kaçmasına neden olabilir. Bu durum çoğu zaman geçici ve normal gelişimin bir parçasıdır. Ancak bazı belirtiler, basit bebek reflüsünden daha ciddi bir sağlık sorununa işaret edebilir.

Bu yazıda bebeklerde reflü ve kusma arasındaki farkları, evde dikkat edilebilecek noktaları, doktora başvurmayı gerektiren belirtileri ve beslenme sırasında alınabilecek önlemleri bulabilirsiniz.

Bebeklerde Reflü Nedir?

Bebek reflüsü, mide içeriğinin yemek borusuna geri kaçmasıdır. Bebeklerin mide kapasitesi küçük, yemek borusu ile mide arasındaki kas yapısı ise henüz tam gelişmemiş olduğundan beslenme sonrasında süt veya mama ağızdan geri gelebilir. Bu durum çoğu bebekte herhangi bir sağlık sorununa yol açmadan zaman içinde azalır.

Fizyolojik reflü olarak adlandırılan normal bebek reflüsü genellikle ilk aylarda başlar, 4-6. aylarda daha belirgin olabilir ve bebeğin ek gıdaya geçmesi, dik oturmaya başlaması ve sindirim sisteminin olgunlaşmasıyla giderek azalır. Çoğu bebekte reflü şikâyetleri 12-18 ay arasında büyük ölçüde düzelir.

Bebeklerde Kusma ile Geri Çıkarma Arasındaki Fark

Bebeklerde beslenme sonrasında az miktarda sütün ağızdan kendiliğinden gelmesine genellikle geri çıkarma denir. Geri çıkarma sırasında bebek çoğunlukla huzursuz olmaz, ağlamaz ve beslenmeye devam eder. Kusma ise mide içeriğinin karın kaslarının kasılmasıyla daha güçlü biçimde dışarı atılmasıdır.

Bebeklerde Reflü ve Kusmanın Yaygın Nedenleri

• Bebeğin yaşına göre fazla miktarda beslenmesi
• Sütün veya mamanın hızlı içilmesi
• Beslenme sırasında fazla hava yutulması
• Beslenme sonrasında hemen yatırılması
• Biberon emziğinin deliğinin bebeğin yaşına uygun olmaması
• Beslenme sırasında veya sonrasında fazla hareket ettirilmesi
• İnek sütü proteini alerjisi veya başka besin alerjileri
• Viral ya da bakteriyel enfeksiyonlar
• Daha nadiren sindirim sistemiyle ilgili yapısal sorunlar

Bebeklerde Reflü Belirtileri Nelerdir?

Her bebeğin reflü belirtileri aynı olmayabilir. Bazı bebeklerde yalnızca beslenme sonrasında süt geri gelirken, bazı bebeklerde huzursuzluk ve beslenme güçlüğü görülebilir. Yaygın belirtiler şunlardır:

• Beslenme sonrasında sütün ağızdan gelmesi
• Sık geğirme ve hıçkırık
• Beslenme sırasında veya sonrasında huzursuzluk
• Sırtını geriye doğru yay gibi kasma
• Öksürme, öğürme veya boğazda gürültülü sesler
• Beslenmeyi reddetme ya da kısa aralıklarla bırakma
• Uykuya dalmakta zorlanma
• Ağlama nöbetleri ve teselli edilmekte güçlük

Bu belirtiler tek başına kesin reflü tanısı koydurmaz. Bebeğin büyüme eğrisi, genel sağlık durumu ve beslenme düzeni bir çocuk doktoru tarafından birlikte değerlendirilmelidir.

Beslenme Sırasında Dikkat Edilmesi Gerekenler

Bebeği Aşırı Beslemeyin

Bebeğin ihtiyacından fazla süt veya mama alması, midenin gerilmesine ve reflünün artmasına yol açabilir. Beslenme miktarı ve sıklığı bebeğin yaşına, kilosuna ve doktorun önerilerine göre belirlenmelidir. Her ağlama davranışı açlık anlamına gelmeyebilir.

Daha Sık ve Daha Az Miktarlarda Besleme Konusunu Doktorunuza Danışın

Bazı bebeklerde tek seferde fazla miktarda beslenmek yerine daha küçük miktarlarla, daha sık beslenmek faydalı olabilir. Ancak özellikle mama ile beslenen bebeklerde miktar ve öğün düzeni değiştirilmeden önce çocuk doktoruna danışılmalıdır.

Beslenme Sırasında Bebeğin Pozisyonuna Özen Gösterin

Bebeğin başı ve gövdesi beslenme sırasında desteklenmeli, tamamen düz pozisyonda beslenmemelidir. Biberon kullanılıyorsa biberonun ucu sütle dolu olmalı ve bebeğin fazla hava yutması önlenmelidir. Emzirme sırasında doğru kavrama sağlanması da hava yutmayı azaltabilir.

Beslenme Sonrasında Gazını Çıkarın

Bebeği beslenme sırasında kısa molalarla ve beslenme sonrasında nazikçe gazını çıkaracak şekilde tutmak, yutulan havanın dışarı çıkmasına yardımcı olabilir. Gaz çıkarma sırasında bebeğin karnına baskı uygulanmamalı ve sertçe sallanmamalıdır.

Beslenme Sonrasında Bir Süre Dik Tutun

Beslenme sonrasında bebeği kucağınızda, başı ve gövdesi desteklenmiş şekilde yaklaşık 20-30 dakika dik tutmak bazı bebeklerde geri çıkarmayı azaltabilir. Ancak bebeği bu pozisyonda yalnız bırakmamak gerekir.

Bebek Uyurken Reflü İçin Hangi Pozisyon Güvenlidir?

Reflüsü olan bebekler de uyku sırasında mutlaka sırtüstü yatırılmalıdır. Bebeği yüzüstü veya yan yatırmak, reflüyü azaltma amacı taşısa bile güvenli değildir ve ani bebek ölümü sendromu riskini artırabilir.

• Bebeği sert ve düz bir yatağa sırtüstü yatırın.
• Yatakta yastık, yorgan, eğimli yatak aparatı, pozisyoner veya gevşek örtü bulundurmayın.
• Bebeği koltukta, ana kucağında veya oto koltuğunda uzun süre uyutmayın.
• Yatağın baş kısmını yükseltmeyin; bu uygulama bebeğin kaymasına ve solunumunun bozulmasına neden olabilir.

Uyku güvenliği konusunda en önemli uygulama, bebeğin her uykuda sırtüstü ve kendi yatağında yatırılmasıdır.

Hangi Durumlarda Acilen Doktora Başvurulmalı?

Bebeklerde kusma çoğu zaman basit bir nedene bağlı olsa da bazı belirtiler acil tıbbi değerlendirme gerektirir. Aşağıdaki durumlardan biri varsa vakit kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır:

• Fışkırır tarzda, basınçlı veya tekrarlayan kusma
• Yeşil renkli ya da safralı kusma
• Kusmukta kan veya kahve telvesi görünümü
• Dışkıda kan görülmesi
• Bebeğin belirgin şekilde halsiz, tepkisiz veya uyandırılmakta zor olması
• Beslenmeyi tamamen reddetmesi
• Şiddetli karın şişliği veya sürekli karın ağrısı
• Nefes almada güçlük, morarma veya boğuluyor gibi olma
• Yüksek ateş, özellikle çok küçük bebeklerde ateş
• İdrar miktarında belirgin azalma
• Ağzın ve dudakların kuruması, gözyaşı olmadan ağlama
• Kusmanın her beslenme sonrasında tekrarlaması
• Kilo alamama veya kilo kaybı

Özellikle fışkırır tarzda kusma, bebeğin yaşına ve diğer belirtilere bağlı olarak pilor stenozu gibi değerlendirilmesi gereken durumlarla ilişkili olabilir. Bu nedenle tekrar eden güçlü kusmalar ihmal edilmemelidir.

Bebeklerde Susuzluk Belirtileri

Kusma ve ishal, bebeklerde sıvı kaybına hızlı şekilde yol açabilir. Aşağıdaki belirtiler susuzluk açısından önemlidir:

• Islak bez sayısında belirgin azalma
• Ağlarken gözyaşı gelmemesi
• Ağız ve dil kuruluğu
• Bıngıldakta çökme
• Halsizlik ve normalden fazla uyuma
• Cildin soluk veya kuru görünmesi
• Beslenmeye karşı ilgisizlik

Bu belirtiler görüldüğünde bebeğe doktor önerisi olmadan su, bitki çayı, meyve suyu veya ev yapımı karışımlar verilmemelidir. Özellikle ilk aylarda sıvı desteği ve beslenme planı mutlaka sağlık profesyoneli tarafından belirlenmelidir.

Reflü İlacı Kullanılmalı mı?

Her geri çıkarma veya huzursuzluk durumunda reflü ilacı kullanılması doğru değildir. Bebek reflüsünde ilaç tedavisi yalnızca doktorun gerekli gördüğü durumlarda uygulanır. Gereksiz ilaç kullanımı yan etkilere neden olabilir ve gerçek problemin fark edilmesini geciktirebilir.

Doktor; bebeğin kilo alımını, beslenme düzenini, kusmanın şeklini, dışkı özelliklerini ve genel muayene bulgularını değerlendirerek tedavi gerekip gerekmediğine karar verir. Kıvam artırıcı ürünler, mama değişikliği veya özel beslenme önerileri de yalnızca sağlık uzmanının yönlendirmesiyle uygulanmalıdır.

Anne Sütüyle Beslenen Bebeklerde Dikkat Edilecekler

• Bebeğin memeyi doğru kavradığından emin olun.
• Sütün çok hızlı geldiği durumlarda emzirme pozisyonunu doktor veya emzirme danışmanıyla değerlendirin.
• Bebeği tek seferde uzun süre zorlamadan, açlık ve tokluk işaretlerini takip ederek emzirin.
• Emzirme sonrasında bebeğin gazını çıkarmasına yardımcı olun.
• Anne kendi beslenmesinde gereksiz ve geniş kapsamlı kısıtlamalara gitmeden önce doktora danışmalıdır.

Anne sütüyle beslenen bebeklerde annenin yediği her besinin reflüye neden olduğu düşüncesi genellikle doğru değildir. Ancak kanlı veya mukuslu dışkı, egzama, belirgin huzursuzluk ve kilo alamama gibi bulgular varsa besin alerjileri açısından çocuk doktoru değerlendirmesi gerekebilir.

Mama ile Beslenen Bebeklerde Dikkat Edilecekler

• Mamayı kutu üzerindeki veya doktorun önerdiği ölçülere uygun hazırlayın.
• Mamayı gereğinden koyu ya da fazla sulandırılmış hazırlamayın.
• Biberon emziğinin akış hızının bebeğin yaşına uygun olduğundan emin olun.
• Bebeği biberonu bitirmesi için zorlamayın.
• Mama değişikliğini çocuk doktoruna danışmadan yapmayın.

Ebeveynlerin Sık Yaptığı Hatalar

• Reflüyü azaltmak için bebeği yüzüstü yatırmak
• Yatağın baş kısmını yastık veya aparatla yükseltmek
• Her ağlamada bebeği yeniden beslemek
• Kusma sonrasında zorla tekrar beslemeye çalışmak
• Doktor önerisi olmadan mama koyulaştırmak
• Bitki çayı, su veya farklı sıvılar vermek
• İnternetten önerilen ilaçları kullanmak
• Fışkırır tarzda veya yeşil kusmayı normal kabul etmek

Bebek Reflüsü Ne Zaman Normal Kabul Edilebilir?

Bebek beslenmeye devam ediyor, yaşına uygun şekilde kilo alıyor, genel durumu iyi ve kusma sonrasında belirgin bir huzursuzluk yaşamıyorsa küçük miktarlarda geri çıkarma çoğu zaman fizyolojik reflü kapsamında değerlendirilebilir. Bununla birlikte reflünün normal olup olmadığı yalnızca kusmanın miktarına göre belirlenmez.

Bebeğin gelişimi, ıslak bez sayısı, kusmanın rengi ve şekli, beslenme davranışı ve eşlik eden belirtiler birlikte değerlendirilmelidir. Şüphe duyulan her durumda çocuk doktorundan görüş almak en güvenli yaklaşımdır.

Sonuç: Bebeğin Genel Durumunu Takip Edin

Bebeklerde reflü ve kusma sık görülse de her kusma aynı anlama gelmez. Beslenme sonrasında az miktarda geri çıkarma çoğu zaman geçici olabilir; ancak fışkırır tarzda kusma, yeşil veya kanlı kusmuk, kilo alamama, susuzluk ve solunum sorunları mutlaka ciddiye alınmalıdır.

Bebeğinizi beslenme sonrasında uygun şekilde tutmak, aşırı beslemekten kaçınmak, güvenli uyku kurallarına uymak ve doktor önerisi olmadan ilaç ya da farklı gıdalar kullanmamak önemlidir. Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; bebeğinizin şikâyetleri devam ediyor veya artıyorsa çocuk sağlığı ve hastalıkları uzmanına başvurun.