Eylül ayı merkezi yönetim bütçe gerçekleşmeleri 15 Ekim Perşembe günü açıklanacak. Ancak bütçenin öncü göstergelerinden Hazine nakit gerçekleşmeleri, eylül ayında kamu maliyesinde dikkat çekici bir bozulmaya işaret etti.
Hazine ve Maliye Bakanlığı verilerine göre Hazine nakit dengesi eylül ayında 467,2 milyar TL açık verdi. Böylece Aralık/2025 dönemi hariç tüm zamanların rekoru kırılacak.
Ağustos ayında 49,8 milyar TL fazla veren Hazine nakit dengesinin yalnızca bir ay sonra yaklaşık yarım trilyon liralık açığa dönmesi dikkat çekti.
Sözcü Yazarı ve Ekonomist Mahmut Aydoğmuş, nakit gerçekleşmelerinin 15 Ekim’de açıklanacak bütçe rakamları açısından önemli bir öncü gösterge olduğunu belirterek, “Eylül bütçesinde çok yüksek bir açıkla karşılaşmaya hazırlıklı olmalıyız” değerlendirmesinde bulundu.
“YARIM TRİLYONA YAKIN AÇIK”
Aydoğmuş, Hazine nakit gerçekleşmeleri ile merkezi yönetim bütçe gerçekleşmelerinin birebir aynı olmadığını ancak aralarında güçlü bir ilişki bulunduğunu belirterek şunları söyledi:
“Bütçe rakamları 15 Ekim’de açıklanacak ancak elimizde çok önemli bir öncü veri var. Hazine eylül ayında 467,2 milyar TL nakit açığı verdi. Bu, Aralık 2025 hariç tüm zamanların rekoru. Dolayısıyla 15 Ekim’de açıklanacak bütçe rakamlarında da çok yüksek bir açık görme ihtimalimiz son derece kuvvetli. Yarım trilyon liraya yaklaşan aylık nakit açığından söz ediyoruz.”
“BİR AYDA TABLO TERSİNE DÖNDÜ”
Ağustos ayında Hazine’nin nakit gelirlerinin yaklaşık 1,68 trilyon TL olduğunu hatırlatan Aydoğmuş, eylül ayında gelirlerin 1,33 trilyon TL’ye gerilediğine dikkat çekti.
“Ağustosta 49,8 milyar TL nakit fazlası vardı. Eylülde ise 467,2 milyar TL açık var. Bir ay içerisinde dengede 500 milyar lirayı aşan bir bozulma söz konusu. Asıl üzerinde durmamız gereken noktalardan biri gelir tarafındaki sert düşüş.”
Aydoğmuş, ağustos ayında yaklaşık 1,68 trilyon TL olan Hazine nakit gelirlerinin eylül ayında yaklaşık 345 milyar TL azalarak 1,33 trilyon TL’ye indiğini söyledi.
“FAİZ DIŞI HARCAMALAR 1,52 TRİLYON TL”
Tablonun yalnızca gelirlerdeki gerilemeyle açıklanamayacağını vurgulayan Aydoğmuş, gider tarafına da dikkat çekti:
“Eylül ayında nakit gider 1,8 trilyon TL’ye ulaşıyor. Bunun 273,9 milyar TL’si faiz ödemesi. Daha önemlisi, faiz dışı giderler 1,52 trilyon TL seviyesinde ve bu rakamda tüm zamanların rekoru. Yani sorun yalnızca yüksek faiz ödemelerinden ibaret değil. Faiz dışı kamu harcamaları da son derece yüksek.”
Aydoğmuş, eylül ayında faiz dışı nakit dengesinin de yaklaşık 193,3 milyar TL açık verdiğini belirtti.
“MESELEYİ SADECE EŞEL MOBİLE BAĞLAMAK MÜMKÜN DEĞİL”
Eylül ayındaki gelir kaybının eşel mobil sistemi ve akaryakıttan alınan ÖTV’deki gelişmelerle açıklanabileceği yönündeki değerlendirmelere de değinen Aydoğmuş, bunun tabloyu tek başına açıklamadığını söyledi:
“Muhtemelen bu tablonun gerekçelerinden biri olarak eşel mobil sistemi nedeniyle ortaya çıkan ÖTV kaybı gösterilecek. Ancak rakamlar hikâyenin bundan ibaret olmadığını söylüyor. Ağustos ayında motorinden sıfır ÖTV alınırken eylül ayında litre başına 3 TL ÖTV alınmaya başlandı. Buna rağmen ağustos ayına nazaran eylül ayında dramatik bir düşüş görüyoruz.”
“ÜÇ SORUN AYNI ANDA”
Aydoğmuş, eylül tablosunu üç başlıkta özetledi:
“Gelirlerde dramatik düşüş, faiz dışı kamu harcamalarında rekor seviye ve artık bütçenin baş belası haline gelen faiz ödemeleri… Bu üçü bir araya geldiğinde sonuç 467 milyar TL’lik aylık nakit açığı oluyor.”
Eylül ayı merkezi yönetim bütçe gerçekleşmeleri 15 Ekim’de açıklanacak. Hazine nakit gerçekleşmelerindeki sert bozulmanın bütçe rakamlarına ne ölçüde yansıyacağı ise kamu maliyesi açısından ayın en kritik verilerinden biri olacak.
